Engelli Müşteriler İçin Erişilebilir Dijital Menü Nasıl Tasarlanır?

Erişilebilirlik bir uyumluluk maddesi değil, müşteri sayınızı doğrudan etkileyen bir tasarım kararı. Türkiye'de görme engelli, az gören veya motor zorluk yaşayan müşteri oranı %12 civarındadır; AB ortalaması daha yüksek. Dijital menünüz onlar için kullanılamaz haldeyse, masa rezervasyonunu yapıp sipariş verememekten dolayı işletmeyi terk etme oranı yüksektir. Bu rehber pratik bir kontrol listesi sunar.

WCAG 2.2 nedir ve restoran menüsünü neden ilgilendirir?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) web içeriğinin engelli kullanıcılar için erişilebilir olmasını sağlayan teknik standarttır. Sürüm 2.2 üç uyum seviyesi tanımlar: A (minimum), AA (önerilen), AAA (en yüksek). Çoğu işletmenin AA hedefini takip etmesi yeterli ve maliyet-etkilidir.

AB Erişilebilirlik Direktifi (EAA) Haziran 2025'ten itibaren e-ticaret sitelerinde zorunluluk getirdi; restoran QR menüleri hâlâ gri bölgede ama trend zorunluluğa doğru gidiyor. ABD'de ADA davaları restoran web sitelerine yönelik artıyor.

Görme engelli müşteriler: ekran okuyucu uyumu

iOS'ta VoiceOver, Android'de TalkBack mobil ekran okuyucularıdır. Bunların menünüzü anlaması için semantik HTML şart: ürünler <article>, kategoriler <section>, fiyat ayrı <span aria-label="fiyat 85 lira">. Sadece div ve görsel ile yapılmış menü ekran okuyucuya "boş sayfa" olarak görünür.

Test pratiği: telefonunuzda VoiceOver'ı (Ayarlar > Erişilebilirlik) açın, gözleriniz kapalı menünüzü dolaşmaya çalışın. Bir kategori başlığından ürün adına, fiyata, alerjen bilgisine geçebiliyorsanız çalışıyor. Üçüncü dokunuşta kaybolduysanız sorun var.

Renk körü dostu palet

Erkeklerin %8'inde, kadınların %0.5'inde renk körlüğü var; en yaygın türü protanopi/döteranopi (kırmızı-yeşil). Menüde "stok bitti" göstermek için sadece kırmızı kullanırsanız bu müşteriler stokta olmayan ürünü sipariş etmeye çalışır. Renge ek olarak ikon veya metin ekleyin: kırmızı X işareti + "stokta yok" yazısı.

Kontrast oranı: metin/arkaplan oranı en az 4.5:1 olmalı (AA). Açık gri metin beyaz arkaplanda elegan görünüyor olabilir ama 2.5:1 kontrastta yaşlı veya az gören müşteri okuyamaz. WebAIM Contrast Checker ücretsiz kontrol aracı sunar.

Motor engellilik: dokunma hedefleri

Parkinson, MS veya artrit hastası müşteriler küçük butonlara basamaz. WCAG AA gereği tıklanabilir alan en az 44×44 piksel olmalı (Apple HIG aynı) ve butonlar arasında 8 piksel boşluk olmalı. Aşırı yoğun menü tasarımı yanlış ürünü sepete atma olasılığını artırır.

Sepetteki "ekle/çıkar" butonları için bu kural özellikle kritik. Çok küçük + butonu olan menülerde geri dönüşüm — yanlışlıkla 5 köfte ekleyen müşterinin geri silmesi — sipariş tamamlama oranını düşürür.

Büyük metin ve yakınlaştırma

Yaşlı müşterilerin çoğu telefon yazı boyutunu büyük ayarlamıştır. Menünüz rem birimi kullanmıyorsa, sistem font ayarını izlemez ve müşteri büyütemez. CSS'te font-size: 16px yerine 1rem kullanın. Browser pinch-zoom'u engellemek için user-scalable=no meta tag kullanmaktan kaçının.

Alerji ve diyet bilgisi: erişilebilirliğin gizli boyutu

Çölyak hastası veya ciddi alerjisi olan biri için "personele danışın" mesajı kabul edilebilir değildir — tehlikelidir. Her ürün için EU-14 alerjen listesi (gluten, yumurta, süt, fındık, kabuklu deniz ürünleri vb.) açık şekilde gösterilmelidir. thMenu gibi modern QR menü platformları AI ile bu bilgiyi otomatik doldurabiliyor, manuel girişin önündeki engeli kaldırıyor.

Sonuç: erişilebilir menü sadece "etik" değil, müşteri kitlesini %10-15 genişleten somut bir iş kararıdır. WCAG AA seviyesine ulaşmak çoğu menü için 1-2 günlük tasarım/geliştirme yatırımıdır ve geri dönüşü Google indeksleme, müşteri sadakati ve dava riskini azaltmadır.

Faydalı buldunuz mu? Paylaşın.